Tagarchief: tijd

00 drempel tijd

Op de drempel van de tijd

Oudjaar: “Tijd vliegt.”
Nieuwjaar: “Je ziet ze vliegen….”

Oudjaar: “Da’s een ouderdomskwaaltje.”
Nieuwjaar: “Awel, zoals je hopelijk wel ziet, is het nu tijd.”

Oudjaar: “Ja, blij toe.”
Nieuwjaar: “Blij toe?”

Oudjaar: “Ja man, ik ben gesloopt, op, uitgeput, kapot.”
Nieuwjaar: “Huh?”

Oudjaar: “Ik heb met je te doen, joh. Als ze met jou hetzelfde uitspoken als ze met mij hebben gedaan….”
Nieuwjaar: “Was het zo heftig?”

Oudjaar: “Je wil het niet weten. Maar je komt er zelf wel achter.”
Nieuwjaar: “Ik las in de overdrachtrapportage iets over oorlogen, armoe, rampen en zo. Zo te lezen is dat elk jaar hetzelfde, dus waar moet ik me dan zorgen over maken?”

Oudjaar: “Jij hoort een gelukkig Nieuwjaar te zijn.”
Nieuwjaar: “Dat ben ik toch ook?”

Oudjaar: “Al die rampspoed noem jij gelukkig??”
Nieuwjaar: “Nee man, maar ze krijgen gelukkig de kans het in mijn jaar beter te doen”.

Oudjaar: “Ik wens je sterkte.”
Nieuwjaar: “En jij bedankt. Ga lekker genieten van je pensioen.”

Krom, strompelend maar bulderend van de lach vertrekt Oudjaar. Nieuwjaar neemt plaats en kijkt verwachtingsvol uit naar wat wij er van gaan maken.

Wat er ook mag komen, ik wens iedereen het beste dat er van te maken valt.

Wenstijd

Julian BeeverFijne Kerst!
Dat had je al gezegd.
Oh,ik dacht tegen jou nog niet.
Jawel.
En….?
Wat en?
Nou, wat zeg jij dan?
Huh? Moet ik iets zeggen dan?

Mwah, niks moet, maar meestal zeggen mensen wel wat terug als je ze een fijne kerst wenst.
Had je mij dan een fijne kerst gewenst?
Ja, ik dacht van niet, maar jij zegt van wel.
Ik heb geen wens gehoord.
Hè? Maar je zei net….
Ja, dat je fijne kerst hebt gezegd. Ik dacht dat is òf een constatering, òf een bevel. Ik hoorde er in elk geval geen wens in.
Nou zeg, het is een manier van spreken om uit te drukken dat je hoopt dat iemand een fijne kerst heeft. Ik weet natuurlijk ook niet of dat het ook zal worden. Het kan dus nooit een constatering zijn. En een bevel? Hoe kom je erbij?
Hm, ik moest denken aan vroeger thuis. Vader zei ‘voor het eten altijd ‘eet smakelijk’, ook als het niet te vreten was. Als ik dan bijvoorbeeld zei dat ik geen spruitjes lustte en het mij dus niet zou smaken, zei-ie: jawel, dat heb ik je net opgedragen’.

Wat heeft dat nou te maken met een kerstwens?
Nou, je zegt ‘fijne kerst’. Da’s net zo kort af als ‘eet smakelijk’, niet?
Ja, en?
Dan kan het dus van alles betekenen. Als je zegt ‘ik wens je een fijne kerst’, dan is dat meteen duidelijk. Beleefder zou zijn als je het eerst even vraagt.
Wat vraagt?
Nou ,dat je bijvoorbeeld zegt: mag ik je een fijne kerst toewensen?
En dan?
Als ik dan toestemming geef, mag je die wens doen.

Man, stel je toch eens voor dat we dat allemaal zouden doen!
Lijkt me niks mis mee.
Weet je wel hoeveel tijd je dan kwijt bent?
Geen idee, is daar een probleem dan?
Zeker wel. Als ik mijn twaalf collega’s, mijn acht buren, mijn hele familie en al mijn vrienden zo moet aanspreken, wordt de kerstdrukte helemaal niet meer te behappen.
Dan doe je het toch niet?
Dat kan niet.
Waarom niet?

Dan vindt iedereen me een hork.
Oh, dus je zegt fijne kerst om leuk gevonden te worden.
Nee man, ik hoop echt dat iedereen een paar leuke dagen heeft.
Je meent het
Ja, ik meen het.
En voor iets wat je echt meent, kun je niet even de tijd nemen?
Eh…,  ik neem er toch de tijd voor?
Twee seconden. Wat zeg je als iemand jarig is?

Nou, gewoon, gefeliciteerd.
Eén seconde.
Huh?
In één seconde feliciteer je iemand. Je kan ook zeggen: joh-wat-leuk-dat-je-jarig-bent-van-harte-gefeliciteerd-en-nog-veel-mooie- en-gezonde-dagen-gewenst.
Mwah, soms zeg ik zoiets echt wel.
Als je tijd hebt.
Ik wou dat ik zoveel tijd had.
Kijk, da’s een wens!

= = = = =
Namens de voltallige redactie wens ik alle lezers even mooie tweede en derde kerstdag, als ik ze de overige 363 dagen toewens.

Tijd is een ogenblik.

Drosteblik Het moment dat je het leven in een ogenblik aan je voorbij ziet trekken, is misschien het enige moment waarop tijd het meest waarheidsgetrouw in beeld is. Hetzelfde moment omvat verleden en heden. De toekomst(verwachting) is op dat bijzondere moment ook duidelijk.

Tijd stellen we ons voor als een continu proces, waar de zon de dagen markeert en de draaiing van de aarde de seizoenen regelt. Daar hebben we wat kunstmatige zaken aan toegevoegd om een eigen orde daarin te scheppen. De kalender en de klok.
Wat er binnen die natuurlijke en kunstmatige tijd gebeurt, wordt beschreven en zo ontstaan verhalen van verleden en heden. De toekomst zou gedeeltelijk voorspeld kunnen worden, door verleden en heden grondig te analyseren. We gaan er wel van uit dat er een toekomst is.

Van het verleden wordt gedacht dat die niet van deze tijd is. Het kan gewoon niet in het heden plaatsvinden. Net zoals het heden morgen geschiedenis is en vandaag dus niet in de toekomst kan bestaan.
Het grappige is, dat niemand tijd als een onafhankelijk, op zichzelf staand verschijnsel ziet. Voor gelovigen begint de tijd bij de schepping. Maya-adepten menen dat tijd uit kosmische cycli bestaat. En wie niet zo spiritueel is ingesteld, hangt gewoon het heden-verleden-toekomst-lijntje aan, zonder toeters en bellen.

Het komt er op neer dat er a). zonder tijd geen leven is en b). zonder kunstmatige duiding van de tijd geen zin van het leven.
Toelichting bij a).: Al de zon alsmaar aan de hemel staat, zonder op- of onder te gaan, zouden wij zeker niet bestaan. Zoveel heeft de wetenschap wel bewezen.
Toelichting bij b).: Zonder menselijke ingrepen in de tijd, zouden we geen glorieuze of dramatische geschiedenissen kennen, geen heden hebben om geschiedenis van te maken en geen toekomst kennen om naar onze hand te zetten. Dan valt eigenlijk alle zingeving weg.

Onze alledaagse perceptie van tijd geeft heel wat houvast. Dus moeten we die maar laten voor wat het is. Bovendien: als iemand met een totaal andere perceptie komt, kun je de klok er op gelijk zetten dat-ie naar de GGZ wordt doorverwezen. U snapt het al: ik ga dat risico nemen.
Waarom? Omdat perceptie en werkelijkheid zelden hetzelfde zijn. Iemands perceptie is op zijn minst de onwerkelijkheid van iemand anders zijn perceptie. Hoewel we een mensengeschiedenis lang er niet zijn uitgekomen, blijf ik de vraag interessant vinden of er buiten ieders perceptie nog een werkelijkheid op zich is.

Zou er buiten onze perceptie van tijd, ook een werkelijke tijd bestaan? Ik waag een gokje. Ja, die is er.
Tijd is een blik. Een ruimte waarbinnen alles zich herhaalt. Het wiel wordt telkens opnieuw uitgevonden, tal van processen voltrekken zich in cyclische herhaling, ofwel: de geschiedenis vertoont gedaantewisselingen, maar is in de kern zijn eigen replicatie. Tijd lijkt meer op een Drosteblikje, dan op een door de eeuwigheid snellende lijn.
Tijd is een opeenstapeling van gebeurtenissen, geen lineair continuüm van oorzaak en gevolg.

Tijd is niet meer dan hier en nu. Eén ogenblik. Dat maakt het mogelijk naar een verleden te kijken en naar een toekomst uit te zien. Dat gebeurt allemaal wel in dat hier en nu. En omdat tijd niet meer is dan dat, herhaalt alles zich ook.
Deze opvatting van tijd kan alleen maar waar zijn, als het ook echt waar is dat alles zich inderdaad herhaalt. Daar heb ik wel een mening over, maar geen keiharde bewijzen. Dat is dus iets om nog over na te denken, als ik daar de tijd voor heb.

Op de drempel van de tijd (5)

Oudnieuw Oudjaar: “Getsammekolerenondeju!”
Nieuwjaar: “Nou, nou, lekker welkom”.

Oudjaar: “Laat me ook niet zo schrikken!”
Nieuwjaar: “Ik? Hoezo? Ik ben de onschuld zelve”

Oudjaar: “Nog wel ja, nog wel”.
Nieuwjaar: “Wat bedoel je?”

Oudjaar: “Kijk naar mij, jong”.
Nieuwjaar: “Tja, je ziet er wat afgetakeld uit, maar wat heeft dat met onschuld te maken?”

Oudjaar: “Zo zie jij er straks ook uit, ventje!”
Nieuwjaar: “Dacht het niet! Ik weet niet wat jij uitgespookt hebt, maar dat zal me niet gebeuren”.

Oudjaar: “Dat dacht ik vorig jaar ook. Mijn voorganger waarschuwde me ook al en de tijd heeft geleerd dat-ie groot gelijk heeft gekregen”.
Nieuwjaar: “De tijd heeft geleerd? Maar man, wij zijn de tijd toch?”

Oudjaar: “Ja, maar we hebben hem niet!”
Nieuwjaar: “Wat is dat nou voor wartaal?”

Oudjaar: “De mensen, jongen, de mensen nemen de tijd”.
Nieuwjaar:”Huh?”

Oudjaar: “Joh, dat leeft er maar op los. Ze wonen je compleet uit”.
Nieuwjaar: “Dat heb je zomaar laten gebeuren?”

Oudjaar: “Nee ,natuurlijk niet. Toen ik net iets ouder was als jij, heb ik de boel nog wat opgeschud. Beetje rommelen met het weer. Een kabinetje laten vallen. Alles gedaan om ze te waarschuwen dat het toch echt tijd was voor belangrijke veranderingen”.
Nieuwjaar: “En?”

Oudjaar: “Het weer interesseert ze geen mallemoer. Ze ontkennen het zelfs! En dan helpen ze een of andere jandoedel in het zadel, met de duivel aan zijn zijde en een blondje aan het stuur!”
Nieuwjaar: “Nou ja, daar zal ik toch geen laat van hebben?”

Oudjaar: “Jongen, zodra ze in de gaten krijgen hoeveel je kost, snijden ze gewoon op je levensduur!”
Nieuwjaar: “Dat kan helemaal niet. Dat ligt toch erfelijk vast bij ons?”

Oudjaar: “Hou op, joh. Ze hebben ambities, ze zien kansen, ze gaan dit land er bovenop helpen. Ze denken echt dat ze alles kunnen maken”.
Nieuwjaar: “Oh, dat kan wel zijn, maar ik laat me niet piepelen”.

Oudjaar: “Weet je wat? Probeer dat maar vast te houden. Wie weet kan jij ze een lesje leren”.
Nieuwjaar: ”Okee, ouwe. Tijd om te gaan. Rust lekker uit”.

De
vorige drempel zijn we al vergeten. We stappen over de nieuwe. Alle lezers een leuke jaarwisseling gewenst en een mooi begin van 2011.

Change? What change?

Change? What change?

Nog even iets over het nieuwe van dit kersverse jaar en dan hou ik erover op. Het is tenslotte sneller kerst dan je denkt en daar moeten we goed op voorbereid zijn.

De eerste 8 dagen van dit jaar laten nog een spectaculaire veranderingen zien. Veel hetzelfde als vorig jaar. Israël begon de Gazastrook iets later onder vuur te nemen en de kredietcrisis begon goed op stoom te komen.
Eigenlijk is alleen het weer anders. Vorig jaar waren slechts de eerste drie dagen echt winters en was januari een relatief warme maand. Dat is de laatste dagen weer wel nieuw (of wel nieuw weer?)

Wel was Obama, het eerste teken van hoop op verandering en dit jaar zullen we zien wat daar van terechtkomt. Wordt dit het jaar van Obama?
Voorlopig moeten we het doen met het Calvijnjaar en het jaar van Darwin. Ook al niks nieuws. Deze historische figuren hebben wel de wereld veranderd,

Calvijn, de man die bedacht had dat je nog zo je best kon doen, het is geen garantie dat dan god's rechtvaardigheid je ten deel zal vallen. Wie wel of niet god's genade zou ontvangen staat in god's geheime agenda. Wij kunnen ons slechts troosten, aldus Calvijn, met de gedachte dat zijn god alles regeert. Na Calvijn veranderde de wereld zo, dat er vandaag nog mensen zijn die zonder die troost niet kunnen functioneren.

Na Darwin veranderde de wetenschappelijke wereld en de opvattingen over de oorspong van de schepping. Zijn evolutieleer heeft zo lang sterk stand gehouden dat Calvijn's volgelingen dachten dat ze er iets anders tegenover moesten stellen: het creationisme.

Afijn, dat weten we allemaal wel. De vraag wat alles de komende tijd zal veranderen, is de vraag van dit jaar op de website Edge, die zich ook wel het World Question Centre noemt. Wetenschappers geven hun kijk op het nieuwe jaar en wat zal volgen. Op VPRO's Noorderlicht staan een paar aardige voorbeelden.

Sommigen voorspellen verdere stappen in de menselijke evolutie. Bijvoorbeeld ontwikkelingen rond ons bewustzijn en technologie: ons brein aansluiten op de computer en dan maar meerdere versies van onszelf maken. Of door consequent ons gedrag te verbeteren kunnen we onze erfelijkheid positief beïnvloeden. Dean Ornish, adviseur gezondheidsbeleid van Obama, denkt dat gezond blijven bewegen uiteindelijk mensen kan verlossen van erfelijke hartkwalen.

De nanotechnologie zou een geheel nieuwe dimensie aan de begrippen evolutie of creationisme kunnen geven. Wetenschappers achten het mogelijk dat we met nanotechnologie de schepping van de grond af aan opnieuw kunnen opbouwen.

Een aantal wetenschappers denkt dat niet de technologie voor invloedrijke veranderingen zal zorgen, maar wijzigingen in een aantal conceptuele opvattingen. Brian Eno denkt dat we het idee van vooruitgang zullen kwijtraken en steeds meer er vanuit zullen gaan dat alles slechter zal worden.

Of het allemaal waar zal worden? De tijd, ook zo'n concept zal het leren. Theoretisch natuurkundige Lee Smolin zegt echter dat ons idee van tijd moet veranderen. Hij wil af van de gedachte dat tijd een illusie is en dat de werkelijkheid tijdloos is. Alleen het heden bestaat, zo stel hij. Eeuwige waarheden bestaan dan ook niet, alleen de waarheden van dit moment.

Vermakelijke site, die Edge. Neem vooral ook de vragen van de voorgaande jaren eens door.

Zondagsrust

Bij de tijdPtfrrrr, is het me weer gebeurd! Net als ik lekker een uurtje langer heb uitgeslapen, is de dag een uur eerder opgestaan.
De hele zondagsrust overhoop gegooid. Kunnen ze niet eens met hun tengels van de klok afblijven? Behalve dat je mensen er mee in de war brengt, is
niet bewezen dat het enig nut heeft.

Francis Bacon zou ooit gezegd hebben: 'De juiste tijd kiezen, is tijd besparen'.
Is dat de diepere gedachte achter dat gesjoemel met de klok? Wel, ik ben nu dus wat tijd kwijt en, zoals J. Woodman zei: 'Verloren tijd vind je nooit meer terug'.
Mooi is dat. Staat iemand er wel eens bij stil dat als je de tijd kwijtraakt, het erg demotiverend is je idealen hoog te houden?

Nu deze dag toch verloren tijd is: hier een paar overwegingen van mensen die de tijd hebben genomen even er bij stil te staan.

'De mensheid maakt haar tijden, het individu doet wat zijn tijd van hem eist' (F. Bordewijk).

''Laat de tijd je niet voor de gek houden: je kunt hem nooit de baas worden' (W.H. Auden).

'Je kan pas lang zal ze leven roepen, als de tijd stil staat' (Myrliène Borné).

Iedereen vandaag weer bij de tijd?

't Is even wennen…

… zo'n nieuwjaar. De naam bekt nog niet lekker, wat heel goed kan komen omdat de smaak van oliebollenvet en verschraald bier in de weg zit.
Alles is ineens anders. Zo op het eerste gezicht zie je niet veel verschil met gisteren, maar dat kan natuurlijk ook komen door de rook van vuurwerk dat in je ogen is achtergebleven of een doorwaakte nacht alle gevoel voor realtiteit even op zijn kop lijkt te zetten.
Maar alles is wel anders. De zon is net iets vroeger opgekomen en jawel, er liggen, net als vorige nieuwjaarsdag, miljoenen stukjes rood papier op de straten. Maar wie goed kijkt ziet dat ze deze keer net even iets anders liggen.
Het rituele televisieprogramma met skischansspringen (kreeg dat woord gisteravond net niet voor elkaar met Scrabble) en weense walsen is ook nauwelijks waarneembaar anders. De sprongen lijken net iets korter, maar de walsen gaan dan weer net ietsjes sneller. Alsof het aloude orkest van het nieuwe jaar beseft dat 2008 ook een jaartje ouder betekent en we op moeten schieten, want ja, er is nog zoveel te doen.
Zoveel, daar ga ik dan maar eens aan beginnen, want het is alweer bijna kerst. Wat vliegt zo'n jaar om. Da's dan wel hetzelfde als vorig jaar.
Beste lezers, een goeie start gewenst!

De mythe van tijd

NieuwjaarWie dit jaar nog geschiedenis wil maken, moet opschieten. We gaan de laatste week van het jaar in en dan zit het er weer op.
Het gekke is dat de laatste dag van dit jaar, volgens mijn Rijam-agenda, in week 1 van het nieuwe jaar valt. Dus het nieuwe jaar begint helemaal niet op 1 januari? Ik zie tenminste nergens staan dat week 52 acht dagen telt.
Nu zijn er genoeg mensen die een andere agenda hebben en voor wie het allang nieuwjaarsdag is geweest of nog even moeten wachten. Zelfs het aantal maanden waaruit een jaar bestaat, kan verschillen. En jaartellingen, daar wordt wereldwijd maar wat mee aangerommeld.
Tijd is een mythe. Of het nou om dagen of jaren gaat, het is nergens hetzelfde. Tijd is een even mythisch begrip als tal van andere zaken waar mensen in geloven. dus zijn er ongveer net zoveel tijden als er mensen zijn. Zomer- en wintertijd, oud- en nieuwjaar, tijd van komen en gaan.
Tijd is een afspraak. Het reguleert het dagelijks leventje en maakt wat zaken gemakkelijker. Als je morgen bij mij op de koffie wilt komen, is het wel zo handig een tijdstip af te spreken.
Tijd brengt ons ook in problemen. Hoewel er in wintertijd van kortere dagen wordt gesproken, blijft de klok hardnekkig 24 uren wegtikken. En dat brengt mensen uit hun ritme. Maar weinig mensen gaaan slapen als de duisternis invalt, maar kijken op de klok of het al de geschikte tijd voor de nachtrust is.
En minstens twee keer per jaar worden we ouder: verjaardag en jaarwisseling doen beseffen dat de klok doortikt. Gelukkig kan je tegenwoordig uit laten zoeken wat je “biologische”leeftijd is. Die kan aardig verschillen van je kalenderleeftijd. Heeft te maken, zegt men, met je leefstijl.
Nou is de leefstijl van veel mensen meer een race tegen de klok. Zelfs als die race te winnen zou zijn, worden we er niet jonger op, dus het heeft helemaal geen zin die wedstrijd te lopen.
Er zijn theorieën die zeggen dat de stress waar velen rond kerst last van hebben, te maken heeft met de drukte van die dagen. Ik denk dat we diep van binnen, ons laten beïnvloeden door de laatste week, het eind der tijd, de sprint naar de jaarwisseling. Opgejaagd, beseffen dat er bijna geen tijd meer is om nog een stuk geschiedenis te schrijven, realiseren dat we allemaal weer een jaartje ouder worden. Die frustratie knallen we met miljoenen de lucht in. Als we er al een kwade geest mee willen verdijven, dan is dat de tijdgeest. Akelig monster dat ons in een dwangbuis van uren, dagen, maanden en jaren vastknelt.
Probeer er maar eens aan te ontkomen, door je eigen tijdsrekening in te voeren. Als hele volkstammen hun eigen tijdsindeling er op na kunnen houden, waarom een individu dan niet? Begin dit jaar ben ik begonnen, wegens tijdgebrek, elke dag een uur meer te geven. Gevolg was wel dat alles zodanig opschoof, dat ik nu alweer drie maanden te laat op mijn werk kom. De baas heeft gezegd dat ik volgend jaar nog een kans krijg dat weer goed te maken.
Dat is dan weer wel het leuke van een nieuw jaar: er is weer hoop. Misschien moeten we afspreken dat we volgend jaar gewoon op het jaar 1 zetten. En maken we er meteen jaren van 24 maanden van. Leeft een stuk rustiger en mocht bijvoorbeeld de zomer tegenvallen dan kan de 2e zomer het jaar nog goed maken. Op naar het nieuwe jaar 1 dus, een jong jaar met schone lei, nieuwe geschiedenis, nieuwe tijd, nieuwe kansen.
Klok nieuwjaar

Ter elfder ure

StraatkloknachtAls jij denkt dat het 5 voor 12 is, meent een ander dat we ter elfder ure leven. Roept iemand dat het tijd om keuzes te maken is, wil een ander er een nachtje over slapen.
Na Al Gore komt nu ook Leonardo DiCaprio met een film over de de toekomst van de aarde. In
The 11th Hour wordt nog eens uitgelegd dat mensen moeten beseffen een onderdeel van de natuur te zijn. Zonder die natuur ziet het er slecht uit. Een sprankje hoop biedt de film wel: het is nog niet te laat, als we maar wel slimmer en langzamer gaan leven.
In Eindhoven, Philip's lichtstad, denken ze dat het slim is, het
licht uit te doen. Niet meteen, er is nog tijd genoeg, maar ergens in de toekomst moet reclame- en sierverlichting om 11 uur 's avonds uit. Daarmee geeft men gehoor aan de oproep van milieu-minister Cramer, die verlichting (de spaarlamp, de buitenverlichting) tot speerpunt van haar milieubeleid heeft gemaakt.
Dat helpt een beetje. Veel meer energiebesparing schijn je te halen als niet de verlichte reclames, maar de straatlantaarns uitgaan. Nou, doe het dan maar allebei, zou ik zeggen, maar laat de straatklokken alsjeblieft branden. Er moet toch ergens een lichtpuntje te zien zijn, zodat mensen het eens kunnen worden over hoe laat het nou werkelijk is.
Het is inmiddels ter elfder ure en keuzes worden beetje bij beetje gemaakt. Het voorbeeld van de buitenverlichting geeft echter wel aan dat je keuzes niet lichtzinnig moet maken. Tegenargumenten voor het uitdoen van de straatverlichting zijn bijvoorbeeld: meer kans op ongelukken in het verkeer en je geeft het holst van de nacht weer terug aan duistere figuren die minder goede bedoelingen hebben.
Ja hoor eens, zullen sommigen zeggen, dan blijft iedereen maar 's avonds lekker thuis. Op tijd naar bed en 's morgens gezond weer op. Dat kan, maar dat verhoogt de kans op een flinke babyboom. Vergrijzing opgelost, maar wel nog meer energieslurpende consumentjes.
In The 11th Hour wordt gesuggereerd dat slimmer en langzamer leven ons van de ondergang kan redden. De hierboven gegeven voorbeelden tonen aan hoe moeilijk het is zo slim te zijn dat je alle consequenties van een keuze kan tackelen. Langzamer leven is wellicht een betere aanpak. Je neemt de tijd om goed over keuzes na te denken, er desnoods een nachtje over te slapen. En langzaam wil ook zeggen dat je auto en trein minder kan gebruiken. In plaats van een snelle e-mail, rustig op de koffie bij je kennissen. En het tempo waarmee telkens weer nieuwe producten op de markt worden gebracht kan ook een stuk lager.
Zou het slim zijn om op veel gebieden eens flink op de rem te trappen? U mag het zeggen.

Tijd voor keuzes

KeuzetijdAls de wekker gaat is het tijd om op te staan. Als de alarmbel rinkelt is het tijd voor keuzes.
Zo vindt de adviesraad voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening dat de woningmarkt een doodzieke patiënt is en komt nu met
de nota 'Tijd voor keuzes, perspectief op een woningmarkt in balans'.
Ook minister
Koenders van Ontwikkelingssamenwerking vindt dat het tijd is voor keuzes. Kwestie van goede timing. Zo stelt Koenders dat als er in een niet zo erg democratisch land ineens een leider zit die wel de goede keuzes maakt, je niet moet wachten op verdere ontwikkelingen maar meteen steun moet geven.
Juist, van uitstel komt afstel, heet het in de volksmond. In 1972 vond de
Club van Rome ook al dat het de hoogste tijd voor keuzes was. De gevolgen van de economsiche groei waren zo alarmerend voor het milieu dat wachten met maatregelen wel eens catastrofaal kon zijn. Nu, 35 jaar later, hebben regeringen er wel voor gekozen de noodzaak in te zien, maar keuzes voor maatregelen voor zich uit te schuiven.
Juist, haastige spoed, is zelden goed, heet het in de volksmond. Neem dus rustig de tijd. De wetenschapper
Ap Dijksterhuis had al ontdekt dat keuzes bij complexe kwesties het beste gemaakt kunnen worden, door er een nachtje over te slapen. Nou, als dat geldt voor een simpele burger die nu voor de keuze staat een huis te kopen in de wetenschap dat de hypotheekrente afgeschaft gaat worden, dan geldt dat zeker voor nog ingewikkelder zaken als een mondiaal beleid waar economie, milieu en armoedebestrijding in een samenhangend beleid worden aangepakt.
Maar de VROM-raad en Bert Koenders zeggen dat het nu wel tijd is voor keuzes. Dat zou zomaar kunnen kloppen, want er zijn meer dan genoeg nachtjes gepasseerd om er over te slapen. Dus we zijn al aardig wat verder in de tijd. Het moment van keuzes maken is eindelijk aangebroken.
Juist, beter laat dan nooit, heet het in de volksmond. De vraag is wel: is de tijd er rijp voor? Kan na 93 jaar
hyptotheekrenteaftrek die regeling in de prullenbak? En worden er nu, na 58 jaar ontwikkelingshulp, gedurfde keuzes gemaakt om voorgoed een einde aan de armoede te maken?
Ik vrees dat daar maar één antwoord op is: de tijd zal het leren.