Tagarchief: bezetting

Burgerlijke verzetshumor een mythe?

NamenDit jaar bestaat de burgerlijke stand 200 jaar en gezien de efficiëntie van de persoonsregistratie die bewerkstelligd is, mogen we daar best even bij stil staan. Zo begint het Meertens Instituut een artikeltje, dat verder over achternamen gaat. Dat we, dankzij Napoleon,  al 200 jaren achternamen hebben blijkt een mythe. Evenals het verhaal dat er 200 jaar geleden burgers waren, die uit protest tegen de verplichte naamsregistratie, allerlei idiote achternamen verzonnen.

Pardon? De verzetshumor, een roemrucht stukje volksaard van de Nederlander, blijkt een mythe? De fabel van de rare achternamen, vond ik altijd een sterk staaltje spotterij tegen despotisme. Door in mijn jeugd de verkeerde boekjes te lezen, kreeg ik het idee dat humoristisch verzet het tot onze volksaard hoorde. Pietje Bell en Dik Trom symboliseerden alles dat het strenge chagrijn trotseerde, door er een loopje mee te nemen.
Het Verzetsmuseum verhaalt van grappen die onder de Duitse bezetting werden uitgehaald. Humor was het wapen van de ‘gewone man’, die te weinig lef had om in het echte verzet te gaan, maar toch wilde laten blijken hoezeer men de bezetters haatte. Humor was een vorm van symbolisch verzet, vooral bedoeld om de moed er in te houden, stelt het Verzetsmuseum.

Naar mate je ouder wordt, krijg je iets meer begrip over hoe de wereld en de mensen in elkaar steken en dat gaat wel eens ten koste van de humor. Zo was ik plaatsvervangend apetrots op familieleden die verhaalden van de grappen die ze met de Duitse bezetter uithaalden. Tot ik er achter kwam dat veel van die verhalen niet door henzelf in praktijk waren gebracht, maar een overlevering van anekdotes die ze van anderen hadden gehoord.
Het geloof in de volksaardige verzetshumor werd jaren later weer versterkt door de opkomst van de provo’s. Met ludieke acties tartten zij het gezag, dat op de grappenmakerij reageerde door er de politie er vrolijk op los te laten roffelen.

Sindsdien heb ik in Nederland in die omvang nooit meer van verzetshumor gehoord. En nu lijkt het chagrijn de ware volksaard. Daar zijn natuurlijk redenen voor. De ‘efficiëntie van de persoonsregistratie’, waar het Meertens Instituut niet verder over uitwijdt, is inmiddels zover gevorderd dat de grappen en grollen uit de Napoleontische overheersing afgedaan kunnen worden als een historisch geinig mopje, dat niet efficiënt is gebleken om de staatscontrole binnen de perken te houden. Daar kan een mens moedeloos van worden, dus waarom de moed er in gehouden met de symbolische rebelsheid, waar het Verzetsmuseum op doelde?

Ik ga morgen maar eens naar de gemeente en laat me uitschrijven als staatsburger, met de mededeling erbij dat de registratie hervat mag worden als er weer flink wordt gelachen in dit land.

Elite in beweging

Elite in beweging Eenenveertig jaar en tien acties later, twee weken voor carnaval, is het voor de elfde keer weer studentenbal.

In vier steden hebben studenten diverse gebouwen bezet. En dan hoop je dat de elite in wording, voor wat meer dan alleen wat geld, de boel op slot gooien.
Maar de elite bestaat niet, sprak de minister van Orde en Veiligheid nog, aan het begin van het Academische Jaar. Mevrouw Ter Horst herinnerde nog wel aan de woelige tijden in het Amsterdamse studentenleven, maar wees de wetenschappers op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Vandaag de dag houdt dat in: het onrustige maatschappelijke debat van fatsoen voorzien, aldus Ter Horst.

De studenten hebben blijkbaar hun huiswerk gedaan en zich zeer fatsoenlijk gedragen. In een aantal universiteitssteden hebben ze wat folders uitgedeeld op straat. In vier steden ging men over tot bezettingen.
In Amsterdam besloten ze zelf om een uur of vijf weer keurig naar huis te gaan. In Nijmegen vonden ze het ook wel genoeg. Alleen in Rotterdam en Utrecht hebben ze de geschiedenis wat beter bestudeerd en zijn van plan er nog een nachtje over te slapen in de bezette gebieden.

De Amsterdammers hadden er een lustrum van kunnen maken. Na deelname aan negen bezettingen, waarvan de Maagdenhuisbezetting nog steeds als de meest indrukwekkend geldt, hadden ze nu toch wel een wat krachtiger 10e editie weg kunnen zetten.
De acties zijn een protest tegen de voorgenomen onderwijsbezuinigingen. In de acties van vandaag is de nadruk op de studiebeurs gelegd, maar dat zal vast niet de enige voorziening zijn waarop bezuinigd gaat worden. Een meer algemene actie, blijf met je handen van het onderwijs af, was meer op zijn plaats geweest.

De studiefinanciering wel vaker het thema van studentenacties geweest. Verder ging het ook vaak om het democratisch gehalte van de universiteiten, dat regelmatig beperkt dreigde te worden. En soms ging het over de kwaliteit van de studie. Een overzicht van universitaire bezettingen.

1969 – In Tilburg de eerst bezetting van een universiteit, rap gevolgd door de roemruchte Maagdenhuisbezetting, voor democratisering van het universitaire bestuur.
1978 – het Maagdenhuis is voor de 2e keer de locatie waar opnieuw voor een democratisch bestuur is opgekomen.
1986 – de studiefinancieringsplannen van CDA-minister Deetman werden op de korrel genomen.
1988 – protest tegen het niet benoemen van twee vrouwelijke hoogleraarskandidaten, terwijl de faculteitsraden hen wel hadden voorgedragen.
1990 – onderwijsminister Jo Ritzen organiseerde besloten conferenties, waarin gesproken zou worden over afschaffing van de universitaire democratie. Weer werd het Maagdenhuis bezet.

1993 – tegen de bezuinigingen op de studiefinanciering.
1996 – alweer was Ritzen het mikpunt, die minder invloed van wetenschappers en studenten op het universitaire bestuur wilde.
2003 – studenten uit diverse steden bezetten de Hoftoren in Den Haag, om meer aandacht van de politiek te eisen voor het hoger onderwijs.
2005 – terug naar het Maagdenhuis. Actie tegen de plannen van Mark Rutte (toen staatssecretaris), om het collegegeld te verhogen en, jawel daar is-tie-weer: inperking van de medezeggenschap.
2009 – Groningse studenten bezetten hun universiteit om het “bindend studieadvies” aan te vallen.
(Overige bronnen: de Wikipedia en De Volkskrant).

Het is 2010 en het gaat weer over de studiefinanciering. Een deel van de studiefinanciering is al een lening, alleen de basisbeurs (nog) niet. De studenten willen dat voorkomen. Of ze daar nou een punt hebben of niet, je zou ze alle steun geven. Alleen al omdat er eindelijk weer een groep in beweging komt, die niet alles slikt wat dit kabinet bekokstoofd. Laten de studenten dat thema meenemen en de bezettingen nog even volhouden.